February 17, 2015

Ζακυνθινό καρναβάλι… τότε και τώρα

Πηγή: zakynthosevents.com

Οι ιστορίες μάς μαθαίνουν το παρελθόν, μας βοηθούν να κατανοήσουμε το παρόν και αν τις χρησιμοποιήσουμε με σωστό τρόπο να φτιάξουμε το μέλλον. Το καρναβάλι της Ζακύνθου, μπορεί να μην είναι τόσο διάσημο, όσο εκείνο άλλων περιοχών της Ελλάδος, αλλά έχει μακραίωνη ιστορία την οποία θα σας πω… και ακόμα και αν σας φανεί σαν παραμύθι, σας διαβεβαιώνω πως είναι πέρα για πέρα αλήθεια. Ας ξετυλίξουμε λοιπόν σιγά-σιγά το κουβάρι του καρναβαλιού, που ήρθε τόσο ξαφνικά στη ζωή μας και κατάφερε να ριζώσει, να πάρει ζακυνθινή μορφή και να μείνει ζωντανό μέχρι και σήμερα.

Πώς ξεκίνησε το καρναβάλι στη Ζάκυνθο…
… το πρώτο καρναβάλι!


Κάστρο Ζακύνθου. Πηγή: polar-orbit.blogspot.gr
Όλα ξεκίνησαν το 1490, όταν πρεβεδούρος, δηλαδή βενετός διοικητής του νησιού, ήταν ο Πέτρος Φώσκολος, που είχε νοσταλγήσει τα έθιμα της πατρίδας του. Έτσι, αποφάσισε να γιορτάσει το καρναβάλι στο παλάτι του, που βρισκόταν στο Κάστρο και τα πρώτα σπίτια της πόλης απλώνονταν ακριβώς κάτω από αυτό. Εκείνη τη βραδιά, παραμονές της Αποκριάς, μαζεύτηκαν στο παλάτι του οι ευγενείς καλεσμένοι του, αλλά και οι ιερείς και των δύο δογμάτων (καθολικοί και ορθόδοξοι) και γιόρτασαν όλοι μαζί… με τη μορέτα (προσωπίδα, μάσκα) να κάνει την εμφάνισή της στη Ζάκυνθο.
Τα χρόνια πέρασαν και φτάνοντας στον 16οαι το καρναβάλι επανέρχεται αυτήν τη φορά, για να γιορταστεί μία σημαντική νίκη. Μετά την Ναυμαχία της Ναυπάκτου, ο πρεβεδούρος Παύλος Κονταρίνης, διατάσσει να γιορτάσει η Ζάκυνθος τα επινίκια και έτσι όλο το νησί χορεύει και γλεντάει με μάσκες μέχρι τα χαράματα.

Η στολή και η μάσκα γίνονται απαραίτητα


Τον 17οαι που το καρναβάλι διαρκεί από του Αϊ Γιαννιού (7/1) μέχρι και την τελευταία Κυριακή της τυρινής (πριν την Κ. Δευτέρα) ξεκινά να καθιερώνεται και η στολή όσων συμμετέχουν στα καρναβάλια και τους χορούς. Μπαούτα το όνομα της στολής. Ένας μαύρος μανδύας, μακρύς και μεταξωτός με μπέρτα και κουκούλα σκεπάζει το κεφάλι και σταθεροποιεί τη μάσκα, που είναι πάντα μισή και έχει μαύρο χρώμα για τις γυναίκες και άσπρο για τους άνδρες. Με το πέρασμα των χρόνων η μπαούτα γίνεται καθαρά γυναικεία βελουδένια ή μεταξωτή μάσκα και την φορούσαν οι αρχόντισσες όλο το χρόνο όποτε έβγαιναν από το σπίτι τους κρύβοντας το πρόσωπό τους. Όμως, κάποιοι χρησιμοποιούν τη μάσκα και την ανωνυμία για παράνομους σκοπούς, αφού είναι ιερή και κανείς δεν μπορεί να την βγάλει από κάποιον που την φορά. Απαγορεύεται τελικά η χρήση της και επομένως απαγορεύεται και στις γυναίκες να βγουν από τα σπίτια τους. Μία περίοδος εγκλεισμού ξεκινά και οι γυναίκες μπορούν να βγαίνουν μόνο την περίοδο του καρναβαλιού, που επιτρέπεται η χρήση της μάσκας στους δρόμους της Ζακύνθου.

Έρωτας και καρναβάλια

Καρναβάλι και έρωτας


Όπως είναι λογικό, σε μία κοινωνία που οι άνδρες μπορούν να δουν τις γυναίκες μόνο την περίοδο του καρναβαλιού, οι ημέρες αυτές μετατρέπονται σε νυφοπάζαρο και λοταρία. Η έννοια της τύχης υπάρχει γιατί, κανείς δεν γνωρίζει τι κρύβει η μάσκα. Δεν ξέρει αυτός που έχει επιλεγεί από μία γυναίκα ή εκείνη που φλερτάρει κατά τη διάρκεια της νύχτας, πως είναι πραγματικά και αν έχει κάνει σωστή επιλογή. Όλο αυτό παίρνει μεγάλες διαστάσεις όταν καθιερώνεται κατά τον απογευματινό περίπατο στους κήπους. Εκεί που κανείς δεν είχε την κοινωνική ταμπέλα που είχε κληρονομήσει. Γιατί το καρναβάλι, οι στολές και οι μάσκες έσπαγαν τις κοινωνικές ανισότητες και εκεί ποπολάροι ερωτεύονταν αρχοντοπούλες και το αντίθετο, αφού δεν γνώριζαν ποια βρισκόταν πίσω από τη μάσκα. Και κάπου εκεί, μετά την πρώτη συνάντηση και το πρώτο καρδιοχτύπι, ο νέος ποπολάρος, όταν ανακάλυπτε πως η γυναίκα που συνάντησε ήταν αρχοντοπούλα έπαιρνε την κιθάρα του και τραγουδούσε κάτω από το μπαλκόνι της, ελπίζοντας να έχει και εκείνη τα ίδια συναισθήματα.

Αφήνω σου καληνυχτιά, χρυσής μεριάς κλωνάρι,
χαρά σε εκείνονε το νιό γυναίκα που σε πάρει.
Αφήνω σου καληνυχτιά, πέσε Κόρη, κοιμήσου
και εις τ’ όνειρό σου να με ιδείς, σκλάβο και δουλευτή σου.
Αφήνω σου καληνυχτιά, πάω και εγώ να πέσω,
Κι ήθελα να ’χα ριζικό, Κόρη μου, να σ’ αρέσω. 

* Μην χάσετε τις επόμενες ημέρες τη συνέχεια… άρχοντες και ποπολάροι, πόβερο καρναβάλι και ομιλίες!


Κ.Γ.

No comments:

Post a Comment