May 29, 2015

Γκιόστρα στη Ζακύνθου… ένα αλλοτινό αγώνισμα στο σήμερα!

Αν βρεθείτε στη Ζάκυνθο το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος θα έχετε την ευκαιρία να δείτε κάτι μοναδικό και φαντασμαγορικό. Πρόκειται για το αγώνισμα της Γκιόστρας που πραγματοποιείται αυτές τις ημέρες στο κέντρο της πόλης της Ζακύνθου. Μην παραξενευτείτε λοιπόν αν δείτε άλογα μέσα στην πόλη, γυναίκες ντυμένες με φορέματα μίας άλλης εποχής και άνδρες-ιππότες να αγωνίζονται για την «δεσποσύνη» τους!

Η γκιόστρα είναι ένα αγώνισμα –που σίγουρα έχετε δει μορφές του σε ταινίες- και ήρθε στη Ζάκυνθο μαζί με άλλα θεάματα και εκδηλώσεις από τη Δύση και τους Βενετούς κατακτητές του νησιού, οι οποίοι προσπαθούσαν και με αυτόν τον τρόπο να εδραιώσουν τη θέση τους στο νησί και να δείξουν το μεγαλείο τους σε όλους τους τομείς. Καλλιεργήθηκε όμως το ιπποτικό πνεύμα, αγαπήθηκε από τους Ζακυνθινούς΄, έγινε το μεγαλύτερο γεγονός της χρονιάς και έφτασε μέχρι τις μέρες μας! 

Ευγενείς ιππότες
Στη γκιόστρα συμμετείχαν μόνο οι ευγενείς του νησιού, όσων δηλαδή το όνομα ήταν γραμμένο στο Libro dOro (Χρυσό Βιβλίο Ευγενών), αλλά την παρακολουθούσε πλήθος κόσμου, ακόμα και από τα πιο απομακρυσμένα χωριά της Ζακύνθου. Το αγώνισμα διεξαγόταν αρχικά στην Μπόχαλη, εκεί όπου είχε κτιστεί η πόλη. Όταν κατέβηκε στον αιγιαλό, μεταφέρθηκε και η Γκιόστρα. Δυστυχώς, ο σεισμός του 1953 και η μεγάλη φωτιά που ακολούθησε δεν μας επέτρεψε να έχουμε σήμερα όλα τα αρχεία που θα αποδείκνυαν το πότε ακριβώς ξεκίνησε, αλλά μέσα από κείμενα ιστορικών, γνωρίζουμε ότι ιππηλασίες γίνονταν από πολύ παλιά στη Ζάκυνθο και οι Βενετοί απλώς τις χρησιμοποιούν για πολιτικούς λόγους και η γκιόστρα αποκτά κρατικό χαρακτήρα. Είχε όμως και κοινωνικό χαρακτήρα. Τις ημέρες του αγωνίσματος αφαιρούνταν οι τζελουτζίες από τα παράθυρα των γυναικών… έτσι σιγά-σιγά ξεκινά η ισότητα των δύο φύλων και οι γυναίκες αρχίζουν να συμμετέχουν στα κοινωνικά δρώμενα.

Ιπποτες Γιοστρας


Η Πόλη στολίζεται και γιορτάζει

Η πόλη στολιζόταν, οι στοές και στις δύο πλευρές του δρόμου στολίζονταν με μυρτιές, δάφνες, στεφάνια, άνθη και σημαίες. Στα μπαλκόνια και τα παράθυρα κρέμονταν πολύτιμοι και πολύχρωμοι τάπητες, φαναράκια και άλλα στολίδια. Ο στολισμός συνεχίζεται μέχρι και σήμερα και αμέσως μόλις αντικρίσουμε τις σημαίες στους δρόμους της πόλης και στην παραλία καταλαβαίνουμε πως οι ημέρες για την Γκιόστρα έχουν φτάσει! Όλοι οι κάτοικοι μαζεύονται στην πόλη και ο αγώνας ξεκινά. Η πομπή ξεκινά από την αρχή της Πόλης της Ζακύνθου και με παρέλαση φτάνουν έως και την πλατεία Ρούγα (σήμερα είναι ο κεντρικός εμπορικός δρόμος της Ζακύνθου) για να αγωνιστούν οι ιππότες.






Η Γκιόστρα

Τα αγωνίσματα ήταν δύο ειδών. Το πρώτο είναι η Γκιόστρα του δαχτυλιδιού (giostra dell’ annello). Σ’ αυτήν οι ιππότες προσπαθούσαν να διαπεράσουν με την αιχμή του κονταριού τους ένα δαχτυλίδι, το οποίο κρεμόταν από έναν πάσσαλο στην άκρη του σταδίου. Το δαχτυλίδι αυτό είχε δύο ή τρεις δακτυλίους, με διαφορετικό μέγεθος για καθέναν από αυτούς, έτσι ώστε να υπάρχει διαφορετικός βαθμός δυσκολίας. Οι ιππότες θα έπρεπε να κρατήσουν το δαχτυλίδι, το οποίο έπαιρναν, κρεμασμένο από το κοντάρι τους και να το επιδείξουν στην ελλανόδικο επιτροπή, μπροστά από την οποία χαμήλωναν το κοντάρι με τον κρεμασμένο κρίκο και σημειώνονταν η βαθμολογία τους. Είχαν τρεις προσπάθειες. Κάθε φορά που κάποιος κέρδιζε ο γραμματέας σημείωνε μια κάθετη γραμμή δίπλα από το όνομά του. Κατά την ώρα που είχε προσδιοριστεί και μετά το τέλος των αγώνων γινόταν η άθροιση των κάθετων γραμμών και σε κάθε έναν σημειωνόταν ένας σταυρός, σαν σημείο επιτυχίας.
Το δεύτερο είδος ήταν η  Γ
κιόστρα του Σαρακηνού (Giostra del Saracino). Σ’ αυτήν οι έφιπποι θα έπρεπε να χτυπήσουν με τη λόγχη του κονταριού τους ένα φτερό που βρισκόταν στο καπέλο ενός ξύλινου ομοιώματος ανθρώπου, το οποίο ονομάζονταν Mascaron Moro και στην ουσία απεικόνιζε έναν Σαρακηνό - πειρατή. Οι πειρατές ήταν ο φόβος και ο τρόμος για τους κατοίκους της μεσογείου και καταλαβαίνετε το συμβολισμό του να έχει αυτήν τη μορφή το ομοίωμα του «εχθρού», που καλούνταν να κατατροπώσουν οι ιππότες με τη λόγχη τους!

 Το έπαθλο

Ο πρώτος νικητής λάμβανε ως έπαθλο ένα αργυρό ξίφος και ο δεύτερος ένα ζευγάρι ασημένιων πτερνιστήρων. Πολλές φορές όμως δίνονταν και στους δύο ξίφη, αλλά του πρώτου ήταν πολυτελέστερο και ακριβότερο. Συχνά τιμούσαν και τον πρώτο επιλαχόντα με ένα λουλούδι. Αυτό όμως ήταν στην κρίση του προέδρου και κριτή του αγώνα, ο οποίος ονομαζόταν Maestro di Campo.
 Τα  έπαθλα δίνονταν στους νικητές από τον Προβλεπτή του νησιού, με εντολή του Maestro di Campo. Το πλήθος επευφημούσε και χειροκροτούσε αυτόν που είχε κερδίσει, ενώ την ίδια στιγμή οι καμπάνες των εκκλησιών της Χώρας χτυπούσαν χαρμόσυνα, ακούγονταν μουσικοί παιάνες και καίγονταν φαντασμαγορικά πυροτεχνήματα. Ο νικητής επέστρεφες στο αρχοντικό του με πομπή, και εκεί παρέθετε πλούσιο δείπνο με ακριβά εδέσματα και μουσικά όργανα, για τους φίλους και γνωστούς του.

Η Γκιόστρα σήμερα
Μπορεί η Γκιόστρα να ήταν κομμάτι του Καρναβαλιού της Ζακύνθου, σήμερα όμως πραγματοποιείται το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος και έχει ενταχθεί στα τουριστικά πλαίσια του νησιού, έτσι ώστε να έχουν την ευκαιρία να το παρακολουθήσουν ακόμα περισσότεροι άνθρωποι και να δουν κάτι πραγματικά διαφορετικό, εντυπωσιακό και φερμένο από μία άλλη εποχή… πιο ρομαντική και πιο απλή!
Την Γκιόστρα αναβιώνει η Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρεία «Giostra di Zante». Οι άνθρωποί της προσπαθούν να έχει κάτι από την αίγλη εκείνης της εποχής και να διατηρεί όσα περισσότερα στοιχεία μπορεί να έχει από τότε. Έτσι, ξεκινά με πομπή στην οποία συμμετέχουν εκατοντάδες φίλοι του σωματείου μαζί με Ζακυνθινούς και επισκέπτες. Θα δείτε στους δρόμους της Χώρας ανθρώπους ντυμένους με στολές εμπνευσμένες από κείμενα ερευνητών, αλλά και πορτραίτα οικογενειών από πίνακες μεγάλων ζακυνθινών ζωγράφων που απεικονίζουν λιτανείες εκείνης της εποχής.
Θα δείτε όλες τις χαρακτηριστικές σκηνές της τζαντιώτικης ιστορίας. Μπροστά πηγαίνουν οι παντιέρες – οι σημαίες, τα καπίτουλα – λάβαρα, η λεντίκα – το φορείο μεταφερόμενο από ανθρώπους, η ουρανία – βελούδινο πανί στηριζόμενο σε κοντάρια για την μεταφορά επίσημων προσώπων, οι άμαξες, τα μουσικά σχήματα. Εδώ θα δείτε και τους πρωταγωνιστές της Γκιόστρας. Ο κήρυκας, η κυρία προστάτης, οι γραμματείς, οι κριτές, ο Maestro di Campo (ελλανοδίκης) και φυσικά οι δεσποσύνες, που για χάρη τους αγωνίζονται οι ιππότες τους, τους οποίους συνοδεύουν οι ιπποκόμοι και οι φίλοι τους για να τους ενθαρρύνουν και να τους υποστηρίζουν. Στη Γκιόστρα στη Ζάκυνθο συμμετέχουν και αγωνιστές εκτός Ζακύνθου. Μέχρι σήμερα συμμετέχουν εκπρόσωποι από την Ιταλία με τους χαρακτηριστικούς σημαιοφόρους της και τα όσα φαντασμαγορικά μπορούν να κάνουν με αυτές, όπως και από τη Σλοβακία με τους εξαιρτικούς Γερακάρηδες και τις εντυπωσιακές επιδείξεις με φωτιές. Φέτος, οι αποστολές είναι από την Ιταλία, το Σαν Μαρίνο, την Κέρκυρα, την Κεφαλλονιά, τα Κύθηρα και τη Λευκάδα. 

Ο αγώνας
Ο κήρυκας ανακοινώνει τα ονόματα των αγωνιστών και στη συνέχεια οι ιππότες επιλέγουν τη δεσποσύνη τους. Στη συνέχεια γίνεται η ανάρτηση των οικοσήμων τους και ορκίζονται για την τήρηση των κανονισμών. Και ξεκινά το αγώνισμα. Προσπαθούν να πάρουν το κρίκο και ο κόσμος που παρακολουθεί συμμετέχει επευφημώντας τους αγωνιστές. Ο νικητής παίρνει το έπαθλο, αλλά και το «κορίτσι» στο άλογό του και φεύγει έφιππος. Ακολουθεί ο νικητήριος χορός και οι γιορτές της νίκης. 

Μην το χάσετε!
Αν το άρωμα της παλιάς εποχής, ο δυτικός άνεμος, τα εντυπωσιακά κοστούμια, μία διαφορετική εμπειρία και ένα αγώνισμα που βλέπουμε μόνο σε ταινίες με ιππότες και δεσποσύνες είναι κάτι που σας κεντρίζει το ενδιαφέρον, τότε εδώ σίγουρα θα περάσετε όμορφα. Θα έχετε διαφορετικές φωτογραφίες για το προσωπικό σας άλμπουμ και κυρίως θα δείτε πώς ένα νησί φέρνει το παρελθόν και την ιστορία του στο σήμερα με ένα τόσο ζωντανό και γεμάτο κέφι και χαρά τρόπο. Δείτε το από κοντά και ζήστε ημέρες γεμάτες χρώματα και ακούσματα αλλοτινά.
  
Πρόγραμμα Γκιόστρας 2015
Στα δρώμενα λαμβάνουν μέρος αντιπροσωπείες και συγκροτήματα από τα Ιόνια νησιά, την Ιταλία και το Σαν Μαρίνο.
Το πρόγραμμα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2015
Δημαρχείο Ζακύνθου – Ώρα: 20:00 Έπαρση σημαιών
Στήλη των Πεσόντων – Ώρα: 20:30 Προκήρυξη της Γκιόστρας Ζακύνθου 2015
Παρουσίαση αντιπροσωπειών. Θ’ ακολουθήσει επτανησιακή βραδιά με χορούς από τις φιλοξενούμενες ομάδες των νησιών Ιονίων Νήσων



ΣΑΒΒΑΤΟ 30 ΜΑΪΟΥ 2015
Πνευματικό Κέντρο Δήμου Ζακυνθίων – Ώρα: 11:00 το πρωί – Συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Δήμου Ζακυνθίων για την υποδοχή των αντιπροσωπειών από Ιταλία, Σαν Μαρίνο, Κέρκυρα, Κεφαλλονιά, Κύθηρα, Λευκάδα. Τραγούδια από την χορωδία «Φιόρο του Λεβάντε»
Πλάτωμα Αγίων Σαράντα – Ώρα: 19:30 – Παρέλαση ομάδων παιδικής Γκιόστρας
Η πομπή θα διασχίσει τις οδούς: Αλεξάνδρου Ρώμα – Ελευθερίου, Βενιζέλου – Στήλη Πεσόντων – Ώρα: 20:15 Διεξαγωγή παιδικής Γκιόστρας – Ακολουθούν δρώμενα από Σαν Μαρίνο και Επτανησιακοί χοροί


ΚΥΡΙΑΚΗ 31 ΜΑΪΟΥ 2015
Πλάτωμα Αγίων Σαράντα – Ώρα: 19:00 Η Μεγάλη Παρέλαση όλων των ομάδων της Γκιόστρας 2015. Η πομπή θα διασχίσει τις οδούς: Αλεξάνδρου Ρώμα –Ελ. Βενιζέλου – Στήλη Πεσόντων – Ώρα: 20:00 Διεξαγωγή του αγωνίσματος της Γκιόστρας

No comments:

Post a Comment